دانشگاهها و آزمایشگاههای تحقیقاتی مدتهاست که گنجینه فناوری عمیق اروپا محسوب میشوند. اکنون شرکتهای منشعبشده از دانشگاهها به جریان پایداری از استارتاپها با ارزشی معادل ۳۹۸ میلیارد دلار تبدیل شدهاند و سرمایهگذاری خطرپذیر نیز به دنبال آنها روانه شده است.
بر اساس گزارش اسپینآوتهای اروپایی دیلروم در سال ۲۰۲۵، ۷۶ مورد از این شرکتهای حوزه فناوری عمیق و علوم زیستی یا به ارزشگذاری یک میلیارد دلاری رسیدهاند، یا درآمدی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار کسب کردهاند، و یا هر دو را. این شرکتها شامل یونی کورنهایی مانند آیسآی، IQM، Isar Aerospace، Synthesia و Tekever میشود که اکنون سرمایهگذاران بیشتری را برای حمایت از شرکتهای منشعبشده از دانشگاهها تشویق میکنند.
در خردادماه امسال، دو صندوق جدید شکل گرفت که سرمایه بیشتری را برای استعدادهای نوظهور از دانشگاههای فناوری اروپا فراهم خواهد کرد و به روندی که هماکنون دانشگاههای کمبریج، آکسفورد و ETH زوریخ در راس آن قرار دارند، تنوع خواهد بخشید.
صندوق PSV Hafnium مستقر در دانمارک، بهتازگی صندوق اولیه خود را با مبلغ بیشاز انتظار ۶۰ میلیون یورو (حدود ۷۱ میلیون دلار) با تمرکز بر فناوریهای عمیق منطقه نوردیک جمعآوری کرده است. دفترهای این صندوق در شهرهای برلین و لندن فعالاند و همچنین در آخن، U2V (University2Ventures) نیز به دنبال جمعآوری همین میزان برای نخستین صندوق خود است که اولین بخش آن را نیز به انجام رسانده است.
این دو صندوق تازهوارد به جمع فزاینده شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر اروپایی میپیوندند که منشعبشدن از دانشگاه را به عنوان بخشی اساسی از استراتژی سرمایهگذاری خود قرار دادهاند. این مسیر توسط شرکتهایی مانند Cambridge Innovation Capital و Oxford Science Enterprises آغاز شد؛ شرکتهایی که اکنون به پختگی کامل رسیدهاند و این حوزه را نیز متنوع کردهاند.
هرچند این حوزه همچنان عمدتاً شامل صندوقهایی میشود که توسط یک یا چند دانشگاه و مؤسسه پشتیبانی میشوند، اکنون شرکتهای مستقلی را نیز شامل میشود که فقط اسپینآوتها را به عنوان ابزار بازگشت سرمایه میبینند؛ و البته این نگاه بیدلیل هم نیست. شرکت Oxford Ionics که توسط شرکت آمریکایی IonQ خریداری شد، یکی از شش اسپینآوت از سوئیس، بریتانیا و آلمان بود که در سال ۲۰۲۵ خروجهایی با ارزش بالای یک میلیارد دلار برای سرمایهگذاران خود ایجاد کرده است.
این خروجها با افزایش مقدار سرمایهگذاری نیز همراه بودهاند. طبق دادههای دیلروم، شرکتهای منشعبشده از دانشگاههای اروپایی در حوزه فناوری عمیق و علوم زیستی در مسیر جذب مبلغی نزدیک به رکورد تمام ادوار، یعنی ۹.۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۵ هستند. این وضعیت در تضاد با سرمایهگذاری کلی شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر در اروپا است که تقریبا ۵۰ درصد نسبت به اوج خود در سال ۲۰۲۱ کاهش یافته است.
سرمایهگذاریهای بزرگ بستهشده در سال ۲۰۲۵ نیز، اشتیاق به اسپینآوتها در حوزههایی همچون انرژی هستهای (Proxima Fusion) و پهپادهای با کاربری دوگانه (Quantum Systems که اکنون ارزشی بیش از ۳ میلیارد دلار دارد) را نشان میدهند. در بسیاری موارد، این استارتاپها از پژوهشهای تخصصی آزمایشگاهها بهره میبرند و این موضوع همچنین علت وجود مجموعه متنوعی از شهرهای اروپایی است که توانایی تولید شرکتهای منشعبشده را دارند.
ایجاد روابط با مراکزی خارج از آکسبریج و کشورهای پیشرو میتواند راهی برای متمایزشدن تازهواردان و یافتن فرصتهای جدید باشد. شرکای PSV Hafnium در بیانیهای خبری اظهار داشتند: «مؤسسات تحقیقاتی نوردیک پتانسیلی خارقالعاده و استفادهنشده دارند.»
خود PSV Hafnium منشعبشدهای از دانشگاه فنی دانمارک (DTU) است اما سرمایهگذاریهای مرحله اولیه در سایر کشورهای حوزه نوردیک را نیز دنبال میکند. یکی از ۹ سرمایهگذاری این صندوق تا به امروز، به SisuSemi، استارتاپی فنلاندی تخصیص پیدا کرده که با تکیه بر یک دهه پژوهش در دانشگاه تورکو، فناوری جدیدی را برای پاکسازی سطح در صنعت نیمههادیها به بازار عرضه میکند.
برای تیمهایی مانند SisuSemi خبر خوبی است که اکنون سرمایه بیشتری در دسترس آنها قرار گرفته است. این موضوع علاوه بر دریافت کمکهزینهها، حمایتهای تجاریسازی و بهبود شرایط انعقاد قرارداد، به محیطی دلگرمکننده برای اسپینآوتهای اروپایی کمک میکند. با این حال، یک دغدغه باقی میماند: سرمایه رشد.
به گفته نویسندگان این گزارش، این شکاف روندی مختص اسپینآوتها نیست بلکه تمام اکوسیستم استارتاپی اروپا را تحت تاثیر قرار داده است. با این حال، نکته قابل توجه این است که تقریباً نیمی از سرمایهگذاریهای مرحله پیشرفته در شرکتهای منشعبشده اروپایی حوزه فناوری عمیق و علوم زیستی از خارج از اروپا، عمدتاً ایالات متحده، تامین میشود.
هرچند این سهم طی سالیان گذشته کاهش یافته است، تا زمانی که تغییری اساسی در این زمینه رخ ندهد، اروپا نخواهد توانست به طور کامل از سرمایهگذاریهای خود در استعداد و پژوهش بهرهمند شود؛ اما این موضوع چالشی کلیتر برای حل است.
